Trong dòng chảy chuyển đổi số và sự trỗi dậy mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), không ít người đặt câu hỏi, liệu thế hệ 8X – những người trưởng thành trước thời internet bùng nổ có đang dần bị “chậm nhịp”? Với chuyên gia tryền thông, đạo diễn Trương Quốc Phong, câu trả lời là không. Quan trọng không phải bạn sinh ra ở thời nào, mà là bạn chọn cách thích nghi ra sao.
Là người thuộc thế hệ 8X, anh nhìn nhận thế nào về cơ hội của thế hệ mình trong thời đại số?
– Tôi cho rằng, nếu nhìn đúng, thế hệ 8X không hề thua kém trong cuộc chơi này. Ngược lại, chúng tôi có một lợi thế rất lớn đó là trải nghiệm. Chúng tôi từng làm việc trong thời kỳ chưa có internet rồi dần thích nghi với công nghệ số và giờ là AI. Việc đi qua nhiều giai đoạn giúp chúng tôi hiểu bản chất của công việc, cách vận hành của xã hội và con người.
Công nghệ có thể thay đổi rất nhanh nhưng những giá trị cốt lõi như tư duy, kinh nghiệm, khả năng phân tích… thì không mất đi. Nếu biết kết hợp những điều đó với công nghệ, 8X hoàn toàn có thể tạo ra lợi thế riêng.
Anh bắt đầu làm quen với AI như thế nào?
– Thực ra rất đơn giản, từ sự tò mò. Ban đầu tôi chỉ thử dùng AI để tìm tài liệu, hình ảnh minh họa cho một bài tập. Nhưng càng sử dụng, tôi càng nhận ra AI không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà giống như một “trợ lý” giúp mình tiết kiệm thời gian và mở rộng góc nhìn.
Điều quan trọng là mình phải hiểu rõ mình đang cần gì. Nếu chỉ hỏi chung chung, AI sẽ trả lời rất chung chung. Nhưng nếu biết đặt câu hỏi đúng, biết dẫn dắt, thì kết quả nhận được sẽ rất khác.
Trong công việc báo chí truyền thông và đạo diễn, AI đang giúp anh ra sao?
– Trong báo chí, AI giúp tôi… rã băng, tóm lược lại những cuộc chuyện trò có khi kéo dài mấy tiếng giữa tôi và các nhân vật. Sau khi AI note chúng ra, lượt gọn lại, dựa vào trí nhớ và những sự sắp xếp trong lúc phỏng vấn, tôi thực hiện bài báo khá nhanh, không còn phải mất quá nhiều thời giờ chỉ để nghe băng và ì ạch đánh máy như ngày xưa. AI cũng giúp tôi tìm kiếm thông tin tổng hợp rất nhanh, nếu như tôi thấy có điều gì đó lấn cấn, chưa thỏa, cần đối chiếu kỹ lại. Chứ AI không thay tôi viết báo được vì tôi có ngôn ngữ và dấu ấn riêng trong cách hành văn, viết báo.
Còn trong lĩnh vực đạo diễn, AI hỗ trợ rất tốt ở giai đoạn tiền kỳ như gợi ý ý tưởng, phác thảo kịch bản, thậm chí dựng thử những bản demo nhanh. Điều này giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian và chi phí.
Tôi không dùng AI để thay mình mà để nâng cấp mình. Công nghệ giúp mình làm nhanh hơn, nhưng chất lượng và chiều sâu vẫn phải do con người quyết định.
Theo anh, vì sao nhiều người 8X vẫn còn e ngại công nghệ?
– Đó là 8X nào đó chứ không phải tôi (cười). Tuy nhiên, theo tôi, rào cản lớn nhất không phải là công nghệ, mà là tâm lý. Nhiều người nghĩ rằng mình đã qua thời học cái mới, hoặc cảm thấy công nghệ quá phức tạp. Nhưng thực tế, AI ngày nay được thiết kế để rất dễ tiếp cận. Vấn đề là mình có sẵn sàng thử hay không.
Bản thân tôi từ nhỏ tới lớn đã thích vọc, tự tìm tòi khám phá và nghiêm túc trong hành trình khám phá đó. Chẳng hạn, tôi thích chụp ảnh thì việc đầu tiên tôi ráng mua được cái máy hình để vọc và tập chụp thôi, trước khi đến một quyết định nghiêm túc là học đến nơi đến chốn.
Rồi trong quá trình xử lý thông tin, hình ảnh, tôi thấy chụp cùng lúc mấy trăm thậm chí cả nghìn bức hình kiểu xả source, vậy là sao để chọn nhanh hoặc resize đồng loạt, thế là tôi vọc tìm kỹ thuật, công nghệ để phục vụ cho công việc. Sau này có AI, thay vì phải ì ạch xóa người xóa rác trong bức ảnh bằng các phần mềm chuyên dụng, tôi nhờ AI xử lý ngay trong 30 giây. Ấy là tôi 8X nhưng tôi không có sợ AI hay e ngại công nghệ.
Thế hệ trẻ có thể nhanh nhạy hơn trong việc tiếp cận công nghệ nhưng thế hệ 8X lại có khả năng đào sâu, phân tích và ứng dụng thực tế tốt hơn. Nếu vượt qua được tâm lý e ngại ban đầu, chúng ta hoàn toàn có thể bắt kịp, thậm chí đi xa.
Làm thế nào để sử dụng AI hiệu quả mà không bị lệ thuộc?
– Tôi luôn tự đặt ra cho mình một nguyên tắc: AI chỉ là công cụ. Muốn không bị lệ thuộc, trước hết phải có tư duy độc lập. Khi sử dụng AI, tôi luôn kiểm tra lại thông tin, điều chỉnh nội dung và quyết định cuối cùng vẫn là của mình.
Nếu mình không có chính kiến, không có mục tiêu rõ ràng, thì rất dễ bị công nghệ dẫn dắt. Ngược lại, khi mình biết mình muốn gì, AI sẽ trở thành một trợ thủ rất mạnh, giúp mình đạt được mục tiêu nhanh hơn.
Anh đánh giá thế nào về vai trò của 8X trong giai đoạn hiện nay?
– Câu hỏi nhạy cảm và khó cho tôi, nhưng thôi, tôi trả lời theo suy nghĩ và góc nhìn của mình nhé. Tôi nghĩ, thế hệ 8X có thể đóng vai trò cầu nối.
Chúng tôi hiểu cách làm việc truyền thống, đồng thời đang tiếp cận và sử dụng công nghệ mới. Điều đó giúp chúng tôi kết nối giữa các thế hệ, từ những người đi trước đến các bạn trẻ.
Trong lĩnh vực truyền thông, đây là một lợi thế lớn. Bởi nội dung không chỉ cần nhanh, mà còn cần sâu. Và để làm được điều đó, cần cả trải nghiệm lẫn công nghệ.
Anh có lời khuyên nào dành cho thế hệ 8X trong kỷ nguyên AI?
– Khuyên thì tôi không dám. Nhưng tôi nghĩ điều quan trọng nhất là đừng tự giới hạn mình. Hãy bắt đầu từ những điều rất nhỏ như thử dùng AI trong công việc hằng ngày, học cách đặt câu hỏi rồi dần dần ứng dụng vào những việc lớn hơn.
Không ai bắt mình phải trở thành chuyên gia công nghệ, nhưng nếu không hiểu và không sử dụng, mình sẽ tự làm mình chậm lại. AI không tạo ra giá trị. Con người mới là người tạo ra giá trị. Công nghệ chỉ giúp mình làm điều đó tốt hơn.
Cảm ơn những chia sẻ thú vị của anh!
Chuyên gia truyền thông – Đạo diễn Trương Quốc Phong tốt nghiệp chuyên ngành Báo chí Phát thanh & Truyền hình tại trường VOV, Cử nhân chuyên ngành Đạo diễn Điện ảnh trường ĐH Sân khấu Điện ảnh TPHCM và từng có 7 năm theo học hệ chính quy Khoa Kinh tế – Quốc tế trường ĐH HIU.
Anh từng là Biên tập viên thế hệ đầu tiên của Zing.vn, cựu chuyên viên truyền thông của Bộ máy Trung ương Tập đoàn Vingroup và từng làm Giám đốc Khối nội dung của một số Agency, Communications nổi tiếng, công ty sản xuất phim tại TPHCM.
Diễm Linh
