Không xuất hiện trước ống kính nhưng lại là người quyết định mọi thứ phía sau, Nguyễn Ngọc Bảo Trân chọn con đường làm sản xuất như một cách “đi đường dài” trong ngành công nghiệp sáng tạo. Từ nền tảng báo chí đến điện ảnh và nội dung số, hành trình của cô phản ánh rõ nét vai trò ngày càng quan trọng của phụ nữ trong những vị trí điều phối, kết nối và kiến tạo giá trị.
Tốt nghiệp khoa Báo chí tại VOV College và tiếp tục theo học đạo diễn điện ảnh tại Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM, Nguyễn Ngọc Bảo Trân hiện đang hoạt động trong vai trò nhà sản xuất, đồng hành cùng nhiều đạo diễn trong các dự án phim ảnh và quảng cáo.
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực truyền thống, cô còn mở rộng sang sản xuất nội dung trên các nền tảng số – nơi tốc độ, xu hướng và khả năng thích nghi trở thành những “bài kiểm tra” liên tục với người làm nghề.
Ở vị trí đứng sau ánh đèn, Bảo Trân không chỉ quản lý vận hành mà còn là người kết nối giữa ý tưởng và thực thi, giữa sáng tạo và thực tế. Vai trò đó đòi hỏi sự bền bỉ, linh hoạt và khả năng chịu áp lực cao, đặc biệt với phụ nữ trong ngành công nghiệp sáng tạo.
Bạn bắt đầu từ nền tảng báo chí trước khi chuyển sang lĩnh vực sản xuất phim ảnh. Đâu là bước ngoặt khiến bạn quyết định rẽ hướng sang con đường này?
– Năm 2009, khi còn là sinh viên báo chí, tôi có cơ duyên được đàn anh tạo điều kiện, hướng dẫn đi viết bài phỏng vấn các nghệ sĩ, diễn viên, người mẫu. Có lẽ đây là bước đệm đầu tiên của tôi với sân khấu điện ảnh. Sau đó, tôi được một người thầy dẫn dắt đến tham quan đoàn phim của đạo diễn Quốc Thịnh và bén duyên với phim ảnh từ đó.
Năm đó, tôi 22 tuổi và bắt đầu bằng vai trò thư kí đạo diễn. Sau một số phim thì tôi có cơ hội được làm thư kí cho đạo diễn Victor Vũ vào năm 2011, học hỏi được rất nhiều điều từ sự chỉn chu, chuyên nghiệp cũng như thái độ làm nghề và tôi bắt đầu suy nghĩ đến việc nâng cao bản thân bằng cách muốn được học, được đào tạo qua trường lớp một cách chính quy về công việc của một người đạo diễn.
Năm 2013, tôi thi và may mắn đậu vào khoa đạo diễn điện ảnh và truyền hình trường ĐH SKĐA TP.HCM
Năm 2017, sau khi tốt nghiệp, tôi bắt đầu tham gia các dự án phim ngắn dự thi của bạn bè trong vai trò sản xuất. Đồng thời, tôi cũng thực hiện vai trò đạo diễn cho một số game show, phim ngắn trên kênh HTV, THVL, VTV9 (lúc này Bảo Trân làm cho công ty truyền thông Bee) như Hồ sơ tình án, Phụ nữ ngày nay, Sức sống thanh xuân…
Bên cạnh đó thì trong những năm từ 2009 đến 2011 tôi cũng có làm biên tập nội dung cho công ty sản xuất phim (Việt com phim), tham gia vào vai trò biên tập, sản xuất chương trình Kính Đa Tròng của tạp chí văn nghệ HTV7, Quán Bốn Mùa – THVL. Ngoài ra tôi cũng có cơ hội tham gia Việt hoá kịch bản phim Anh em nhà bác sĩ
Với góc nhìn của bạn, một nhà sản xuất trong ngành phim ảnh và nội dung sáng tạo thực sự “làm gì”?
– Vì từng tham gia ở rất nhiều vai trò trong ekip phim nên tôi hiểu rõ những điểm khó của các bộ phận trong đoàn. Đó là điểm mạnh của cá nhân tôi để có thể dung hoà giữa cái sáng tạo và thực thi.
Đứng ở vị trí của một Nhà sản xuất, tôi nghĩ sự quyết đoán và “hiểu rõ” khả năng thực hiện từng nội dung sáng tạo của kịch bản và đạo diễn là điều quan trọng. Bên cạnh đó, Nhà sản xuất cũng phải là người nhạy bén về thị trường, am hiểu kinh tế, tài chính để “cầm cân nảy mực” những con số thật chính xác cho bài toán chi phí của một dự án.
Nhìn chung, một Nhà sản xuất vừa giống như một người mẹ, biết cái gì cần, đủ và quan trọng với đứa con của mình, vừa giống một người cha, biết đầu tư tài chính và định hướng thế mạnh cho con.
Trong quá trình làm việc cùng các đạo diễn ở nhiều dự án khác nhau, bạn thường đóng vai trò như thế nào để dung hòa giữa sáng tạo và các yếu tố thực tế như ngân sách, tiến độ?
– Lắng nghe, quan sát, tìm hiểu thực tế và đưa phương án giải quyết phù hợp là điều mà tôi luôn lựa chọn trong cách giải quyết vấn đề. Lắng nghe người sáng tạo chia sẻ lý do cần thiết để thực hiện nội dung với ngân sách đó. Quan sát kĩ quá trình thực hiện công việc của các bộ phận và điều phối, phối hợp kịp thời để không lãng phí thời gian của ekip, tránh thất thoát ngân sách sản xuất. Tìm hiểu thực tế là điều mà một nhà sản xuất cần phải đặt để vào dự án với cái nhìn bao quát được thị trường, khả năng thực hiện để đảm bảo sự chân thật của nội dung sáng tạo hay an toàn của ekip trong việc thực hiện nội dung.
Người làm sản xuất luôn là người phải suy nghĩ phương án giải quyết khi có bất cứ một vướng mắc hay nút thắt nào đó trong quá trình sản xuất, kể cả là nội dung sáng tạo hay vấn đề con người trong một dự án. Chỉ khi tất cả vấn đề được giải quyết trơn tru thì Nhà sản xuất mới không để tiến độ và ngân sách vượt quá dự toán ban đầu.
Làm sản xuất là công việc áp lực cao và đòi hỏi sự quyết đoán. Là một phụ nữ, bạn đã đối diện và vượt qua những thách thức này ra sao?
– Có lẽ bản chất tôi vốn đã là một người “phụ nữ nam tính”. Từ nhỏ, tôi từng là Bí Thư Đoàn nên đã quen “điều hành” lớp, nhóm bạn và luôn là người tổ chức các hoạt động nhóm lớp nên với tôi việc điều phối sản xuất không hẳn là việc xa lạ.
Bản thân tôi có suy nghĩ và chính kiến riêng trong mỗi vấn đề và luôn cân nhắc, phân tích mỗi 1 sự việc sẽ có lợi và thiệt hại như thế nào đối với cá nhân và tập thể rồi đưa ra quyết định thiên về số đông. Khi trưởng thành, làm công việc của người đầu tàu, tôi vô hình trung lại không cảm thấy quyết đoán là khó khăn đối với bản thân.
Nhưng thật sự có 1 điều mà không thể phủ nhận, đó là phụ nữ dù quyết đoán đến đâu thì vẫn có những lúc trăn trở, phân vân với quyết định của mình. Nên, đôi khi tôi vẫn cần tham khảo ý kiến của các anh chị đi trước để có quyết định tốt nhất, đem lại lợi ích nhất cho tập thể.
Hoặc cũng có lúc, tôi sẽ tạm gác bỏ sự “nam tính” mà trở về với bản ngã của phụ nữ, dùng sự dịu dàng, mềm mại để đối diện mọi thứ ở 1 góc nhìn khác mà giải quyết vấn đề. Và khi đó, tôi sẽ tìm về và lắng nghe một người đàn ông thật sự ở phía sau chia sẻ góc nhìn của họ và được nghe lời động viên.
Theo bạn, phụ nữ khi làm trong lĩnh vực sản xuất nội dung có những lợi thế riêng nào so với nam giới?
– Tôi cũng có nói qua ở trên đó là phụ nữ dù “đàn ông” đến đâu vẫn là phụ nữ. Nên lợi thế chính là có được sự kết hợp giữa mạnh mẽ và dịu dàng. Có những việc sẽ thuận lợi hơn rất nhiều khi bạn là một nhà sản xuất, người điều hành giới tính nữ. Vì vốn dĩ tỉ lệ mọi người làm khó phụ nữ luôn sẽ thấp hơn nam. Ngoài ra, về tư duy, phụ nữ cũng sẽ có những cái “hay ho” hơn, chi tiết hơn so với thói quen “thoáng” của một người đàn ông. Mà xét về sản xuất, đây là lợi thế khá tốt.
Khi chuyển sang sản xuất nội dung trên các nền tảng số, bạn nhận thấy sự thay đổi lớn nhất về tư duy làm nghề là gì?
– Khi tiếp cận và làm việc sản xuất nội dung trên các nền tảng số, cá nhân tôi thấy tư duy mình “trẻ” và “nhảy số” nhanh hơn tuổi đấy chứ. Bởi công việc này đòi hỏi mình luôn phải cập nhật xu hướng, sự phát triển của công nghệ. Sự tiếp cận và cập nhật liên tục giúp bản thân luôn phát hiện ra điều mới mẻ, làm mới luôn cả bản thân. Thậm chí đôi khi tôi cảm thấy mình được sống mấy cuộc đời cùng lúc bởi mình có thể giao tiếp, làm việc và thấu hiểu được cả người già, trẻ nhỏ, genXYZ.
Trong thời đại nội dung nhanh và xu hướng “viral”, làm thế nào để một nhà sản xuất cân bằng giữa chất lượng sáng tạo và khả năng tiếp cận khán giả?
– Việc cân bằng giữa chất lượng sáng tạo và xu hướng “viral” để tiếp cận khán giả thì theo tôi chỉ cần là người làm nghề chân chính, không tham cái “ảo” nhất thời đều sẽ có định hướng tốt nhất để đảm bảo chất lượng nội dung, hình ảnh mà vẫn tạo được trend. Cái gì cần đơn giản hoá phải biết đơn giản hoá, cái gì cần tinh gọn phải biết tinh gọn. Không cố chấp và bảo thủ với lối mòn, chấp nhận dung hoà với thời đại.
Quan trọng hơn hết là, khán giả bây giờ đều rất giỏi trong việc chọn lọc. Họ hoàn toàn có thể loại bỏ những sản phẩm không đủ chất lượng ra khỏi list theo dõi của mình. Cho nên, ngoài việc nhanh, bắt kịp xu hướng, còn cần có tư duy và bản lĩnh làm nghề, tính toán chuẩn xác để đảm bảo sản phẩm của mình theo kịp dòng chảy của xu hướng và kinh tế thị trường.
Bạn có lời khuyên nào dành cho các bạn trẻ, đặc biệt là các bạn nữ đang muốn theo đuổi công việc sản xuất trong ngành phim ảnh và nội dung số?
– Lời khuyên đầu tiên là trước khi theo đổi công việc này thì các bạn hãy theo đuổi và sở hữu 1 chàng trai có thể thấu hiểu cho công việc và đôi khi là tính khí của mình. Vì thật sự không thể phủ nhận áp lực công việc, và khi bản thân mang áp lực cũng sẽ toả ra năng lượng ảnh hưởng đến người bên cạnh. Phải là người thật sự thấu hiểu bạn thì mới bao dung được bạn trong những lúc thực hiện dự án.
Quan trọng nhất là các bạn xác định rõ mình cần điều gì khi đến với công việc này. Vì thật sự nó không mang lại hào quang như bạn nghĩ, và cũng không thể chỉ vì đam mê mà đến. Bạn cần phải trao dồi rất nhiều kĩ năng ngoài đam mê thì mới có thể đứng vững trong công việc này và điều đó đánh đổi bằng thời gian của bạn rất nhiều.
Cảm ơn những chia sẻ kinh nghiệm rất hay và hữu ích của bạn.
Trương Quốc Phong
