Trong bối cảnh điện ảnh Việt Nam vẫn thường ưu tiên những câu chuyện dễ tiếp cận, tạo tiếng cười và thuận lợi cho phòng vé, việc Huỳnh Lập chọn “Nghỉ hè sợ nghỉ hưu” để kể một câu chuyện có chất liệu hậu chiến là điều đáng ghi nhận. Bởi hậu chiến là một đề tài không dễ làm. Nó đòi hỏi người viết, người đạo diễn và cả ê kíp không chỉ có nghề mà còn phải có sự tử tế, trách nhiệm và một cách nhìn đủ sâu để tránh rơi vào minh họa hay kể lại những điều đã quá quen thuộc.
Ở phương diện này, “Nghỉ hè sợ nghỉ hưu” cho thấy Huỳnh Lập đang muốn bước ra khỏi vùng an toàn của những câu chuyện thuần giải trí. Bộ phim có tham vọng kể nhiều hơn một câu chuyện, mở ra nhiều lớp ký ức và những va chạm giữa quá khứ với hiện tại.
Tham vọng nhưng chưa phải tuyến truyện nào cũng đủ sức nặng
Kịch bản là một trong những điểm cho thấy rõ nhất tham vọng của bộ phim. Các biên kịch đưa vào khá nhiều chi tiết và phát triển những câu chuyện song song. Cách làm này tạo cho bộ phim độ dày nhất định, đồng thời cho thấy ê kíp không muốn đơn giản hóa câu chuyện hậu chiến thành thông điệp một chiều. Tuy nhiên, chính sự tham nhiều ấy đôi lúc cũng trở thành điểm yếu. Không phải tuyến truyện nào cũng được phát triển đến độ chín. Câu chuyện gia đình, đặc biệt là sự khác biệt giữa các thế hệ, vẫn còn một số chỗ vụng về, khiến tâm lý nhân vật đôi khi chưa đủ thuyết phục để tạo nên sức nặng cảm xúc.
Dù vậy, bộ phim cũng bộc lộ những ý tưởng khá táo bạo khi kết hợp chất liệu tâm linh, kỳ ảo vào cấu trúc câu chuyện. Đây là lựa chọn thú vị, bởi nếu được xử lý tiết chế và nhất quán, những yếu tố này có thể mở rộng cách tiếp cận một đề tài vốn dễ bị đóng khung trong những mô-típ quen thuộc.
Dấu ấn Huỳnh Lập rõ, nhưng đôi lúc vẫn thấy “sân khấu” trong một bộ phim điện ảnh
Ngôn ngữ điện ảnh của “Nghỉ hè sợ nghỉ hưu” cho thấy dấu ấn cá nhân khá rõ. Bộ phim có sự đầu tư về hình ảnh, bối cảnh và cách tổ chức những trường đoạn quan trọng. Những hình ảnh mang tính ẩn dụ, biểu tượng cũng được cài cắm trong phim.
Tuy nhiên, ở một số thời điểm, cách biểu đạt vẫn mang nặng tính ước lệ của sân khấu. Khán giả có thể nhận ra thế mạnh của một người làm sân khấu được đưa vào điện ảnh, nhưng chính điều đó cũng khiến một vài cảnh chưa đạt được sự tự nhiên và tinh tế mà ngôn ngữ điện ảnh đòi hỏi.
Một số đoạn kỹ xảo chưa thật sự thuyết phục cũng làm mạch phim bị khựng. Những tình huống gây cười có lúc duyên dáng, giúp giảm sức nặng của câu chuyện, nhưng khi được sử dụng hơi nhiều, chúng lại khiến bộ phim đôi chỗ ồn ào, mang màu sắc kịch truyền hình, làm giảm độ lắng cần thiết của một câu chuyện về hậu chiến.
“Nghỉ hè sợ nghỉ hưu” là một bộ phim tử tế, có đầu tư và có lý tưởng, nhưng dường như vẫn đang đứng giữa hai mục tiêu đó là giải trí đại chúng và một tác phẩm điện ảnh muốn gửi gắm thông điệp xã hội. Khi thông điệp được đặt quá rõ, thoại đôi lúc mất đi sự tự nhiên, trở nên “kịch” hơn là đời. Đây cũng là điểm khiến bộ phim chưa thể chạm đến tầm vóc của một tác phẩm điện ảnh thực sự xuất sắc.
Tuy nhiên, không vì thế mà phủ nhận nỗ lực của Huỳnh Lập và ê kíp. Trong một mùa phim, việc có một tác phẩm dám chọn chất liệu hậu chiến, dám thử nghiệm với tâm linh, kỳ ảo và hướng đến một câu chuyện dành cho nhiều thế hệ vẫn là điều đáng trân trọng. “Nghỉ hè sợ nghỉ hưu” có thể chưa phải bộ phim đi đến tận cùng của nghệ thuật điện ảnh nhưng là một bộ phim tốt, lành và phù hợp để mọi người, mọi nhà cùng xem trong dịp này.
Trương Quốc Phong
